Հաստատվեց «Կիոտոյի արձանագրության լրացումը» 8 տարի տևողությամբ

 2012թ. նոյեմբերի 26-դեկտեմբերի 8-ը Դոհայում կայացավ ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության շրջանակային կոնվենցիայի (այսուհետ Կոնվենցիա) 18-րդ և Կոնվենցիային կից Կիոտոյի արձանագրության կողմերի 8-րդ համաժողովները: Համաժողովների ընթացքում կայացան նաև Կոնվենցիայի և Կիոտոյի արձանագրության շրջանակներում ձևավորված հինգ օժանդակ մարմինների նստաշրջանները:

Համաժողովին ներկա էին 9000 մասնակից, ներառյալ 8 երկրների նախագահներ և ղեկավարներ, ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարը, 115 նախարար, 4356 պետական պաշտոնյաներ 194 երկրներից, ՄԱԿ-ի տարբեր գործակալություններ, միջազգային և ոչ կառավարական կազմակերպություններ, ԶԼՄ-ներ:

Բանակցությունները Դոհայում հիմնականում կենտրոնացված էին նախորդ համա­ժո­ղովներին ընդունված համաձայնությունների իրականացման ապահովմանը: Դեկտեմբերի 8-ին ըմդունվեց  <<Դոհայի կլիմայական դարպասներ>> փաթեթը,  որով  հաստատվեցին արտանետումների կրճատման համընդհանուր, իրավական պարտավորություն սահմանող նոր միջազգային համաձայնագրի ընդունման ժամկետները: Համաձայնագիրը պետք է ընդունվի 2015թ. և վավերացումից հետո ուժի մեջ մտնի 2020թ.-ին: Համաժողովի ընթացքում սահմանվեց նաև, որ համաձայնագիրը պետք է ներառի արտանետումների զգալի կրճատման թիրախներ,  որպեսզի սահմանափակվի գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացումը ոչ ավելի քան 2⁰C-ով՝ նախաարդյունաբերական ժամանակաշրջանի նկատմամբ: Համաձայնեցվեց և հաստատվեց <<Կիոտոյի արձանագրության լրացումը>> արտանետումների կրճատման պարտավորությունների երկրորդ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ` 8 տարի տևողությամբ (2013-2020թթ.): Կիոտոյի արձանագրության շուկայական մեխանիզմները, այդ թվում Մաքուր զարգացման մեխանիզմը, կշարունակվեն նաև 2013թ. հետո: Մեխանիզմների հասանելիությունը կլինի շարունակական միայն այն զարգացած երկրների համար, որոնք ստանձնել են քանակական պարտավորություններ երկրորդ շրջանի համար:

Այս որոշման ընդունմամբ ավարտվեց 2005թ. նախաձեռնված <<Կիոտոյի արձանագրության ներքո Կոնվենցիայի Հավելված I-ում ընդգրկված երկրների համար հետագա պարտավորությունների հատուկ աշխատանքային խմբի>> (AWG-KP) աշխատանքները:

 Ձևավորվեցին զարգացող երկրներին տեխնոլոգիաների և ֆինանսների տրամադրում ապահովող նոր ենթակառուցվածքները.

• Կլիմայական կանաչ հիմնադրամը, որի քարտուղարությունը կտեղակայվի Կորեայի հանրապետությունում և կսկսի իր գործունեությունը 2013թ. կեսից, ինչը հիմքեր է ստեղծում, որ ֆինանսավորման տրամադրումը մեկնարկի 2014թ.-ին,
• Կլիմայական տեխնոլոգիաների կենտրոնը և Ցանցը, որը համակարգելու է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը:

Կողմերը նաև համաձայնության եկան ճանաչելու կորուստների ու վնասների հասցեագրման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները այն զարգացող երկրներում, որոնք առավել խոցելի են կլիմայի փոփոխության ազդեցության նկատմամբ:

Հայաստանի Հանրապետությունը կոնվենցիայի հետագա զարգացումների վերաբերյալ իր դիրքորոշումը ներկայացրեց Կողմերի համաժողովին իր պաշտոնական հայտարարու­թյան մեջ: Այնտեղ մասնավորապես նշված էր, որ՝

• Հարմարվողականությունը կլիմայի փոփոխությանը Հայաստանի համար հանդիսանում է գերակա խնդիր լեռնային էկոհամակարգերի խոցելիության, ինչպես նաև դեպի ծով ելք չունեցող աշխարհագրական դիրքի պատճառով: Այդ կապակցությամբ երկիրը որդեգրել է “Կանաչ էկոնոմիկայի” սկզբունքների վրա հիմնված “էկոհամակարգային մոտեցումը”, ինչը թույլ է տալիս հաղթահարելու անորոշությունները կլիմայի փոփոխության կանխատեսման գործում, ինչպես նաև ապահովել սիներգիզմը այլ գլոբալ և տարածաշրջանային բնապահպանական կոնվենցիաների հետ:
• ՀՀ պատրաստ է սահմանափակել, այլ ոչ կրճատել, իր արտանետումները ներկայիս արտանետումների նկատմամբ, հետևողականորեն կրճատելով ՀՆԱ-ի էներգատարությունը, հիմնվելով “ընդհանուր, բայց տարբերակված պարտավորու­թյուն” մոտեցման սկզբունքի վրա (համաձայն մթնոլորտում ջերմոցային գազերի արտա­նե­տումների մակարդակի բարձրացմանն ունեցած պատմական պատասխանա­տ­վության աստիճանի):
• ՀՀ Կառավարության 2011թ. նոյեմբերի 10-ի թիվ 1594 որոշմամբ նախատեսվում է մինչև 2015թ. հաստատել հարմարվողակա­նու­թյան ազգային պլանը, ինչպես նաև կլիմայի փոփոխության վրա ազդեցության նվազեց­ման (այսինքն ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման) ազգային ռազմավարությունը և գործողությունների ծրագիրը:

Ինչպես  այսօր «Ելակետ»  մամուլի ակումբում նշեց Կլիմայի փոփոխության կոնվենցիայի և Կիոտոյի արձանագրության ազգային համակարգող Արամ Գաբրիելյանը,  1993թ-ին ընդունված կոնվենցիան  շրջանակականին բնույթ ունի  և մեկ նպատակ  է հետապնդում՝ կրճատել  ջերմոցային գազերը և հասցնել մի  աստիճանի, որպեսզի  կլիմայական փոփոխությունները չլինեն անդառնալի և աղետալի: <<Այդ խնդրի լուծման համար  այսքան տարիների ընթացքում հաջողվել է ընդունել Կիոտոյի արձանագրությունը, որտեղ քանակական պարտավորությունները սահմանվում են միայն  զարգացած 43 երկրների  համար:  Բանակցությունների ընթացքում   խոսվում էր այն մասին, որ պետք է   բոլոր երկրները միասին ջանքեր գործադրեն և  պայքարեն  ջերմաստիճանի անդառնալի բարձրացման դեմ:  20 տարի անց, 2012-ին  Դոհայում հնարավոր եղավ    շրջադարձային որոշում ընդունել, քանի որ  մասնակից   բոլոր երկրները հանձն են առել  մեկ տարվա ընթացքում  ներկայացնել  նյութեր, թե ինչպես պետք է  նվազեցնեն արտանետումները և ինչ պետք է պարունակի  գլոբալ  համաձայնագիրը>>: Մասնագետը   տեղեկացրեց նաև, որ մեր տնտեսության անկման հետևանքով Հայաստանի հանրապետության արտանետումները խիստ նվազել են. Եթե 1090թ-ին  ջերմոցային գազերը կազմել են  24 մլն տոննա, ապա  ներկայումս դրանք կազմում են  ընդամենը 6 մլն  տոննա: <<Դժվար  է պատկերացնել, որ տնտեսական  աճի հետ մեկտեղ  չի ավելանա նաև արտանետումների քանակը: Հետևաբար, մենք ունենք   այդ աճը զսպելու դիրքորոշում>>, -ասաց Ա. Գաբրիելյանը:

Կլիմայի փոփոխության ծրագրի համակարգող Դիանա Հարությունյանն անդրադարձավ Հայաստանին  սպառնացող վտանգներին: <<Հայաստանի նման լեռնային էկոհամակարգ ունեցող երկրների համար կլիմայի փոփոխության վտանգավորությունը  վերաբերում է կլիմայական գոտիների շեղմանը, չորայնացմանը և ջրի նկատմամբ պահանջարկի  բարձրացմանը, որը բացասաբար   կանդրադառնա գյուղատնտեսության վրա:  Այդ պատճառով 2015թ-ին հարմարվողականության  ծրագիրն ընդունելիս պետք է հաշվի առնենք այս դանդաղ ընթացող գործընթացները, ևտնտեսության, ոռոգման  համակարգերի  հանդեպ մեր մոտեցումները, գյուղատնտեսության վարման հարցը պետք է  կարողաանանք հստակ  նախօրոք պլանավորել, որպեսզի չունենանք անդառնալի կորուստներ:  Եթե կղզի երկրների համար  վտանգը  օվկիանոսի  մակարդակի բարձրացումն է,  ապա մեզ համար պարենային և գյուղատնտեսական անվտանգությունն է և  ջրային ռեսուրսների և   հետևաբար նաև ջրային էներգետիկայի  խոցեիլություն է >>:

 ՀՀ բնապահպանության նախարարի առաջին տեղակալ Սիմոն Պապյանըն էլ հավելեց, որ  ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ՝ ստեղծվել  է միջգերատեսչական  հանձնաժողով, որը պետք է համակարգի  Կլիմայի փոփոխության շրջանակային  կոնվենցիայի շրջանակներում Հայաստանի  ստանձնած  պարտավորությունները: Մենք նպատակահարմար գտանք  ստեղծել այդպիսի խորհուրդ, որտեղ ներկայացված կլինեն  բոլոր շահագրգիռ նախարարությունները  և  հկ-ները, որովհետև  անցնում  ենք  համալիր հարցերի քննարկման և համապարփակ որոշումների ընդունման փուլ», -ասաց Սիմոն Պապյանը:

Համաժողովին ՀՀ պատվիրակության մասնակցության հաշվետվությունը կներկայացվի ՀՀ վարչապետի 2012թ. հոկտեմբերի 2-ի թիվ 955Ա  որոշմամբ ստեղծված Կլիմայի փոփոխության կոնվենցիայի պահանջների և դրույթների կատարման միջգերատեսչական  համակարգման խորհրդի առաջիկա նիստին:

econews.am